انواع شرکت های تجاری - به لحاظ کلی شرکت های تجاری را می توان به چهار دسته تقسیم نمود:1) شرکت های اشخاص؛ ۲) شرکت های سرمایه؛ ۳) شرکت های مختلط؛4) شرکت های دولتی که ذیلا به توضیح هر یک از این موارد خواهیم پرداخت.

شرکت های تجاری

انواع شرکت
به لحاظ کلی ثبت شرکت های تجاری را می توان به چهار دسته تقسیم نمود:

انواع شرکت های تجاری

  • 1) شرکت های اشخاص؛  
  • ۲) شرکت های سرمایه؛  
  • ۳) شرکت های مختلط؛
  • 4) شرکت های دولتی که ذیلا به توضیح هر یک از این موارد خواهیم پرداخت.

شرکت های اشخاص

شرکت های اشخاص شرکت هایی هستند که شخصیت شریک در این گونه شرکت ها اهمیت بسیار داشته و اعتبار شرکت بستگی به اعتبار شرکا دارد و سرمایه شرکت نقش عمده را ندارد، مانند شرکت های تضامنی و نسبی که شرکا در نتیجه آشنایی و روابط نزدیک و اعتمادی که با یکدیگر دارند اقدام به تشکیل و تاسیس شرکت می نمایند. در شرکت های اشخاص، نه تنها سرمایه ای که شرکا در شرکت می گذارند جوابگوی تعهدات شرکت است بلکه از دارایی شخصی خود نیز ضامن تعهدات شرکت می باشند و از این لحاظ، شرکا نمی توانند آزادانه سهم الشرکه خود را به دیگران واگذار نمایند، بدون جلب رضایت سایر شر کا شریک تضامنی نمی تواند سهم الشرکه خود را به دیگری واگذار کند و چه بسا که خروج یک شریک باعث انحلال شرکت می گردد.
اصولا در شرکت های اشخاص، سهم الشرکه در حال حیات یا پس از فوت قابل انتقال نیست مگر با رضایت سایر شرکا.

شرکت های سرمایه

در شرکت های سرمایه، مانند شرکت های سهامی و شرکت های با مسئولیت محدود برخلاف شرکت های اشخاص، شخصیت شرکا اهمیتی ندارد و شرکا فقط تا میزان سرمایه ای که در شرکت گذاشته اند، مسئول تعهدات و قروض شرک می باشند و چنانچه قروض و بدهی های شرکت از دارایی و سرمایه آن بیشتر باشد، طلبکاران حق رجوع به شرکا را ندارند. علاوه بر آن شرکا، اختیار دارند سهم الشرکه خود را به دیگران واگذار کنند و نیازی به رضایت دیگر شرکا در این خصوص نمی باشد. بنابراین عامل مهم در شرکت های سرمایه، سرمایه ایست که شرکا در شرکت گذاشته اند و شخصیت شریک اصولا تأثیری در اعتبار شرکت ندارد.
در شرکتهای سرمایه پس از فوت، ورشکستگی و یا ممنوعیت قانونی و قضایی سهامدار، شرکت همچنان به حیات خود ادامه می دهد.

شرکت های مختلط

شرکت های مختلط عبارتند از شرکت هایی که از دو دسته شریک تشکیل می شوند؛ دسته اول شرکایی که مسئولیت نامحدود دارند و دسته دوم شرکایی که مسئولیت محدود دارند مانند شرکت های مختلط غیرسهامی و شرکت های مختلط سهامی. این نوع شرکت ها ترکیبی هستند از شرکت های سرمایه و شرکت های اشخاص که در آن شرکای ضامن، کار و صنعت و لیاقت و استعداد خود را در شرکت می گذارند و به طور نامحدود مسئولیت اعمال خود را قبول می کنند و عده دیگر برای استفاده از خدمات شرکای ضامن سرمایه لازم را در اختیار آنها قرار می دهند بدون اینکه در اداره شرکت مسئولیتی داشته باشند و بیش از آن چیزی که در شرکت گذاشته اند تعهدی قبول نمی کنند این نوع شرکت ها شرکت های کار و سرمایه هستند.  

 شرکتهای دولتی

نوع خاصی از شرکت های تجاری که نه جزء شرکت های سرمایه و نه جزء شرکت های اشخاص محسوب می شوند شرکت های دولتی هستند، شرکت های دولتی از انواع شرکت های تجاری محسوب می شوند ولی تأسیس، اداره، انحلال و نظارت بر فعالیت های آنها تابع قواعد خاصی بوده که در قوانین پیش بینی شده است.

ماده ۳۰۰ لایحه اصلاحی قانون تجارت، شرکت های دولتی را تابع قوانین تأسیس و اساسنامه خود دانسته و در مواردی که در اساسنامه شرکت های دولتی قید نشده تابع قانون تجارت دانسته است.
طبق ماده ۴ قانون محاسبات عمومی کشور؛ شرکت دولتی، واحد سازمانی مشخصی است که با اجازه قانونی، به صورت شرکت ایجاد می شود و یا به حکم قانون و یا دادگاه صالح، ملی شده با مصادره گردیده و به عنوان شرکت دولتی شناخته شده باشد و بیش از ۵۰ ٪ سرمایه آن متعلق به دولت می باشد، هر شرکت تجاری که از طریق سرمایه گذاری شرکت های دولتی ایجاد شود، مادام که بیش از ۵۰٪ سهام آن متعلق به شرکت دولتی است، شرکت دولتی تلقی می شود.
برخی از شرکت های بزرگ دولتی که در ایران وجود دارند عبارتند از: شرکت ملی نفت ایران، شرکت ملی گاز ایران، شرکت ملی فولاد ایران، شرکت سهامی آلومینیوم ایران، شرکت هواپیمایی ج.ا. ایران و...